🌐 U leest de Nederlandse versie · English · Français · Italiano · Deutsch · Nederlands · Español

Central Paris — building-level canopy coverage. Red = exposed, green = adequate shade.

Terwijl Europa kreunt onder de hitte, is 83% van de gebouwen onbeschermd

Dr Thami Croeser · Analyse bij Croeser, Rahman & Ghosh (2026), Nature Communications

In maart publiceerden we een artikel in Nature Communications over hittegolven. En jawel: inmiddels worden er records gebroken door een hittegolf die Parijs in zijn greep houdt, en ook in Duitsland, Italië en Spanje ziet het er niet veilig uit. Londen voelt het eveneens.

Toen ik gisteren las over het lijden in Frankrijk, zag ik al dat hete beton en asfalt voor me in elke stad. Ik besloot een grootschalige data-analyse uit te voeren om precies in kaart te brengen hoeveel gebouwen in elke stad voldoende schaduw hebben om mensen koel te houden. Ik was bezorgd over dodelijke ‘stedelijke hitte-eiland’-effecten die optreden wanneer grote hoeveelheden asfalt en beton heet worden, en heet blijven in onbeschaduwde delen van steden.

Mijn analyse bestrijkt een flink aantal van de zwaarst getroffen steden op dit moment en… het resultaat is schokkend.

Ik laat de kaarten grotendeels voor zich spreken, maar de conclusies zijn genadeloos:

Wat ik heb gemeten

Ik bracht de boomkroonbedekking in kaart binnen 60 meter van elk gebouw in 25 Europese steden. Ik keek naar 5,5 miljoen gebouwen in Frankrijk, Spanje, Italië, Duitsland, Portugal, Griekenland en het Verenigd Koninkrijk. We zochten naar de hittebestendige drempelwaarde van 30% boomkroon: het absolute minimum om gevaarlijke ‘hitte-eiland’-effecten te verminderen die ontstaan bij veel onbedekt asfalt en beton. Voor acht steden beschikken we over data met hoge resolutie (0,2 m) van Googles Environmental Insights Explorer, waar een machine-learning-model specifiek bomen herkent op basis van luchtfoto’s. Voor de overige steden gebruiken we een boomkroonhoogte-dataset van 1 m zonder hoogtefilter — wat betekent dat alle gedetecteerde vegetatie wordt meegeteld, inclusief hagen, struiken en grasranden, niet alleen schaduwbomen. Onze resultaten zijn dus gunstig, vooral voor die steden. Zestig meter is de cruciale zone, dicht bij huis, waar schaduw het meeste effect heeft. Daaronder is het verkoelende effect verwaarloosbaar. Een weelderig park drie straten verderop helpt weinig als je eigen straat een zee van onbeschaduwd asfalt is.

5,5M

Gebouwen geanalyseerd

83%

Onder de boomkroondrempel

25

Europese steden in kaart gebracht

7–37%

Van Franse stadsbewoners in hete, achtergestelde wijken

De ranglijst

Slechts een stad — Nice — krijgt meer dan de helft van zijn gebouwen boven de drempel (56% beschermd), dankzij de hellingvegetatie. Daarna verslechtert het beeld snel. De slechtste is Sevilla — een stad die regelmatig 44°C haalt — waar 99% van de gebouwen tekortschiet.

Enkele opvallende cijfers:

  • Paris: 82% van 119.000 gebouwen onder de drempel. Gemiddelde groenbedekking binnen 60m: 19,5% — maar dat omvat gazons en hagen, niet alleen schaduwbomen.
  • London: 93% van 1,5 miljoen gebouwen. Deze data komt van de hittegolf van 26 mei — de golf die nu gaande is.
  • Lyon: 75% onder de drempel — in een stad die deze week 41°C bereikte.
  • Duitse steden presteren het best in Europa (54–80% eronder), waarbij Keulen en Hamburg profiteren van uitgebreide tuinvegetatie. Mediterrane steden en het VK het slechtst (64–99%). In alle gevallen is het tekort nijpend.

Hoe ver zitten we ervanaf?

Het gaat niet alleen om het feit dat de meeste gebouwen onder de drempel zitten. Het gaat erom hoever eronder. In de meeste steden heeft de helft van alle gebouwen minder dan 10% boomkroon in de buurt. Dat is geen klein gat om te dichten. We hebben het over een verdrievoudiging van de boombedekking dicht bij woningen.

Verschuif de schuifbalk hierboven. Zelfs bij een absoluut minimum van 20% schaduw verbetert het beeld nauwelijks voor veel steden.

Arme wijken zijn meer blootgesteld

Deze hittegolf treft niet iedereen gelijk. Met behulp van nationale deprivatie-datasets testte ik of armere gebieden een groter deel van de hittelast dragen. (Niet alle steden zijn opgenomen — dit project begon dinsdag, en het was niet mogelijk om op zo’n korte termijn geschikte temperatuur- en/of inkomensdata voor elke stad te vinden.)

Dat is het geval. In vrijwel elke stad.

In London zijn de meest achtergestelde wijken significant heter en hebben ze significant minder boomkroon. In Marseille is de correlatie tussen inkomen en hitte nog sterker (rho = −0,57). In Birmingham hebben de meest achtergestelde gebieden 35% minder boomkroon dan de minst achtergestelde.

Dichtheid is niet het probleem; koele plekken zijn vaak dichtbebouwd

Dit is de bevinding die onze kijk op stedelijke vergroening zou moeten veranderen.

Ik vergeleek wijken met vergelijkbare woningdichtheden (rond 50 woningen per hectare) en vond temperatuurverschillen van 4 tot 10°C tussen wijken met voldoende boomkroon en wijken zonder. In Paris bedraagt het verschil 9,8°C. In Birmingham 6,7°C.

Dit zijn dichtbebouwde stedelijke gebieden. Appartementen, winkels, kantoren. Het verschil zit niet in de dichtheid — maar in de vraag of iemand de bomen heeft behouden, of ervoor heeft gezorgd dat ze in de eerste plaats geplant werden.

Sterker nog, we vonden werkelijk opmerkelijke locaties met voorzieningen en een redelijke hoeveelheid dichte bebouwing, die toch koel bleven. Verken deze pareltjes per stad hieronder.

Een opmerking over de timing. De oppervlaktetemperaturen in deze analyse zijn niet eens van de huidige, hevigere hittegolf. Landsat-satellietbeelden hebben ongeveer een week verwerkingstijd nodig, dus de thermische data komt van eerdere hittegolven — zomer 2024 voor de meeste continentale steden, 26 mei voor de recente recordbrekende lentehittegolf in het VK. Het ruimtelijk patroon van hitte-eilanden is stabiel over hittegolven heen, maar de absolute temperaturen op dit moment zijn erger dan wat in deze grafieken wordt getoond.

Drie obstakels voor koelere steden

In ons artikel in Nature Communications (gratis toegankelijk) identificeren we drie obstakels die stedelijke bosbouw moet overwinnen voordat bomen steden daadwerkelijk kunnen koelen:

  1. De boomkroon moet dicht bij woningen zijn — Stadsgemiddelden van 15–20% boombedekking verhullen de realiteit dat individuele woningen veel minder hebben. Een park twee wijken verderop koelt je appartement niet. Een kernprobleem is dat bomen in stedelijke omgevingen doorgaans zeer ver uit elkaar worden geplant. Deze data maakt dat voor het eerst zichtbaar op gebouwniveau.
  2. Bomen hebben ruimte en water nodig om te groeien — Veel van de heetste, meest boomkroon-arme gebieden zijn ook het meest verhard. Een boom geplant in een vierkante meter grond omringd door asfalt levert slechts een fractie van de verkoeling die een boom met voldoende bodemvolume en water biedt.
  3. Bomen hebben veel betere bescherming nodig — Een pas geplante boom beschaduwt een gebouw pas na 15 tot 20 jaar. De hittegolven die Europa nu treffen, werden bezegeld door plantbeslissingen (of niet-beslissingen) van een generatie geleden. Elke volwassen boom die we nu verliezen is onvervangbaar op welke tijdlijn dan ook die ertoe doet.

Dit is de moeite waard om goed te doen: het verschil dat boomkroon maakt is enorm.

Volledige methodologie, databronnen en validatie: Methoden & Data →

Unpublished spatial analysis by Dr Thami Croeser, June 2026. Data: Meta/WRI 1m canopy (2020), Landsat 9 LST (30m), BD TOPO / Overture Maps buildings, INSEE Filosofi / IMD 2025 / GISD deprivation indices. Analysis conducted in support of: Croeser, T., Rahman, M. & Ghosh, A. (2026). Urban forestry for cooler cities faces three critical hurdles. Nature Communications.